Overweging 6 november

Hofkerk 6 november 2016; II Makkabeeën 7,1-2, 9-14; Lucas 20, 27-38

  • 1

Nu is het de tijd van prachtige herfstkleuren. Ooit schreef m’n vriend Geert Vroom, lid van de LWM en overleden in 2004, een gedicht over vallende herfstbladeren:

De wind onder de blaren

laat ze opspringen in

een cirkeldans

tot boven

waar zij

vandaan komen

en omlaag

zweven tegen

een achtergrond van

goud oranje rood bruin zwart

In het liturgisch jaar is het ook herfst. We vierden Aller-Heiligen en Aller-Zielen. Onze Hofkerk was vol denkbare en ondenkbare zielen van levenden en gestorvenen, verbonden door de eeuwige Adem van de Heilige Geest.

Deze twee feestdagen bepalen ons bij onze sterfelijkheid.

  • 2

Er zijn mensen, die sterven na een lang en voltooid leven. De dood kan ook via een ziekte of ongeluk inbreken. Soms verliezen we kinderen.

De ene keer zijn we een en al verdriet. Soms lukt het om dankbaar terug te kijken naar onze geliefde dierbaren. Misschien houden dankbaarheid en verdriet elkaar in evenwicht…

Soms vinden mensen nieuwe levenspartners. Anderen willen dat niet meer, want die ene is en blijft voor hen uniek en onvervangbaar.

Overigens hoorden we in het zondags-evangelie een curieus verhaal over een vrouw die achtereen zeven (!) echtgenoten overleefde. “Hoe zit dat dan later in de hemel?….” – luidt de ironische vraag aan Jezus. Straks meer daarover.

  • 3

Bij Allerzielen herdenken wij vooràl ons dierbare en nabije overledenen. Wij steken kaarsen voor hen aan. We bevelen hen en ons als hun nabestaanden aan – aan God en aan elkaar. Bij Allerheiligen staan we stil bij alle heiligen, bekend èn onbekend, ver weg en dichtbij. We danken God voor hen. De levens van alle heiligen tot en met een Moeder Theresa zijn zó veelkleurig. Pater Lars Frendel noemde zijn Oma’s òòk heiligen!

Grote èn kleine heiligen kunnen ons inspireren en bezielen.

  • 4

Oorspronkelijk was Allerheiligen een feest waarbij alléén Martelaren werden vereerd. Martelaren komen altijd en overal voor.

In het Romeinse Rijk werden de eerste christenen om hun geloof vervolgd  en in het Colosseum te Rome ter dood gebracht. En opnieuw worden – thans b.v. in het M.Oosten en in China – christenen vervolgd, verjaagd of gedood.

Zonet hoorden we een aangrijpend Joods martelaars-verhaal (II Makkabeeën 7). Om hun geloof zijn zeven broers en hun moeder door Griekse bezetters van Israël in de 2de eeuw vòòr Christus gemarteld en gedood. Maar ook zij geloven in het eeuwigheidsleven en de verrijzenis!

Details van hun gruwelijke martelingen zijn niet voorgelezen. Ze doen niet onder voor oorlogsbeelden uit Syrië en Mosul, en berichten over aanslagen en executies door IS. Geweld is van alle tijden. Martelaren stààn voor hun geloof, ze vluchten niet, zijn vergevingsgezind; ze delen en geven hun leven.

  • 5

De eerste christelijke martelaar was Diaken Stefanus Handelingen 6 en 7). Psalm 17 is hem op het lijf gescheven. Terwijl hij gestenigd wordt bidt hij voor zijn beulen: “Heer Jezus, ontvang mijn adem, mijn geest. Reken hun deze zonde niet toe.” Groots!

Deze zomer bezochten wij de Romaanse kerk in Waha, in de Ardennen. Daar zijn zes moderne aan Stefanus gewijde ramen van Folon. In raam vier wordt de steniging van Stefanus verbeeld. Folon liet zich daarbij inspireren door wat Gregorius van Nyssa (335-ca.395) zegt: “De hagelbui van stenen gaf de martelaar de indruk van zachte sneeuwvlokjes.”  Stenen worden als sneeuwvlokjes?! Hoe kàn dat?

Dit is zó’n diepe spirituele ervaring van transformatie, bekend van meerdere martelaren of gijzelaars. Ze doorstaan het allerergste. Ze treden soms uit hun lichaam. Ze ervaren eeuwigheid…

De Deense fotograaf Daniel Rye werd 13 maanden gegijzeld door IS. Zo heet ook het pas verschenen boek daarover. “Natuurlijk herinner ik me het martelen, maar vooral ook hoe we samen gymnastiek deden, dat we Risk speelden en schaakten, lezingen voor elkaar hielden. Ik kan nu proberen uit te leggen dat de wereld heel erg slecht is, maar dat mensen fantastisch zijn. Ze kunnen zich aanpassen aan elke situatie, op een waanzinnige manier.”

  • 6

Wat kunnen wij nu met dit alles? Allerheiligen en Allerzielen maken ons bewust van èchte en dagdagelijkse verbondenheid met elkaar in verdriet, dankbaarheid en inspiratie.

Martelaren kunnen ons inspireren en creatief maken. Onze kerk heet toch niet voor niks naar de 19 Martelaren van Gorcum?! De Geuzen waren woedend dat protestantse martelaars waren verbrand. Op 9 juli 1572 doodden zij daarom 19 monniken en priesters. Die zijn in 1867 door Paus Pius IX heilig verklaard. In 2017 is dit 150 jaren geleden.

Dit willen we daarom dan gaan vieren. Het moet een feest worden van ons als Hofkerk-gemeenschap. Om een open kerk te zijn in buurt en stad. Om een halt toe te roepen aan verharding en polarisatie in de samenleving. We willen mensen verbinden met elkaar!

Martelaren zoals Etty Hillesum (†1943), Dietrich Bonhoeffer (†1945), Martin Luther King (†1968), Oscar Romero (†1980) en Pater Frans v.d. Lugt (†2014) verbonden altijd mensen met elkaar. Mensen als zij geloofden hoe dan ook in compassie, in verrijzenis, in de vereeuwiging van hun leven door God. Het motiveerde hen. Opstanding maakt opstandig tegen onrecht…

  • 7

Tenslotte nog dat curieuze evangelie-verhaal over een vrouw die achtereen zeven echtgenoten overleefde. De Sadduceeën, die de verrijzenis loochenen, leggen Jezus deze onwaarschijnlijke casus voor. Toen golden de sociale wetten van het leviraatshuwelijk: sterft de man van een vrouw kinderloos dan moet een broer haar trouwen. In deze casus overkomt dit een vrouw 7 keren. “Meester, van wie van die 7 mannen is zij bij de verrijzenis de vrouw?”

In taal van toen zegt Jezus dat in de eeuwigheid niet meer wordt getrouwd. Gods wereld is een wereld van liefde. Geloof en hoop lopen daarop vooruit. Anders gezegd: de liefde van de Eeuwige is Eeuwige Liefde. Exclusieve relaties zijn voorbij. God zal alles in allen zijn…

Lieve mensen-van-God: het is herfsttijd, tijd van de veelkleurige herfstblaren. Het gaat om de passie van leven, liefde en dood. Ik heb lang niet alles goed onder woorden kunnen brengen….

Een van de namen van God is: ‘Ik Zal Er Zijn’. Die naam gaat de LWM nu bezingen. Amen