Overweging 9 oktober

Zondag, 9 oktober – Pastor Ari van Buuren

 

Hofkerk 8 oktober 2016       2 Koningen 5,14-17    Lucas 17, 11-19

  • 1

Het zondagsevangelie gaat over de genezing van tien melaatsen. Dit verhaal biedt een illustratie bij hoe wij liturgie vieren. Altijd bidden wij aan het begin een Kyrie en zingen we een Gloria. Vanmorgen doen we dat samen met het Dames- en Herenkoor ‘Jubilemus Domino’.

Lukas, naast evangelieschrijver ook arts, vertelt dat 10 melaatsen luidkeels een Kyrie roepen: ‘Meester, ontferm U over ons!’. Is het een schrééuw om genezing? Zeker, nood leert bidden! Maar slechts 1 genezen melaatse, slechts één van de 10 stemmen jubelt tenslotte een Gloria…

  • 2

Dit evangelieverhaal is een ontroerend Kyrie-verhaal.

Het speelt zich af in het grensgebied tussen Samaria en Galilea.

Grensgebieden zijn vaak spannend. Niet bij grenzen als met België of Duitsland. Wèl bij grenzen als die van Syrië met Libanon en Turkije. Vele ònzichtbare grenzen zijn nòg gevaarlijker. Opeens kun je in Irak, Syrië of Libië in de buurt van IS belanden.

Vorige week zondag werd onze stadsgenoot, fotojournalist Jeroen Oerlemans in de Libische stad Sirte doodgeschoten door een sluipschutter van IS.

We steken een kaars voor hem aan. Kyrie, eleison.

Laten wij dit bidden voor Jeroen, zijn partner en hun drie kinderen. Jeroen Oerlemans maakte fotoreportages in oorlogsgebieden om de wereld te tonen, wat er ècht gebeurt. Gods ontferming is nodig, maar ook ònze concrete ontferming voor alle mensen: moslims, christenen en  andere slachtoffers van ideologisch geweld. Zij worden gemarteld naar lichaam en ziel…

  • 3

In grensgebieden gaan ook àndere mensen schuil. Zij leven in de rafelranden van de maatschappij. Dokter Lucas beschrijft hoe melaatsen in het grensgebied huisden. Hij kent dit niemandsland tussen Samaritanen en Joden. Zij konden elkaar niet luchten of zien. De interreligieuze dialoog stond bepaald niet op hùn agenda.

De Samaritanen woonden ongeveer waar nu de Westbank is. Men ontliep elkaar. Er waren alleen corridors waarlangs handelsreizigers of pelgrims van en naar Jeruzalem liepen.

De melaatsen huisden toen in dit grensgebied. Medische behandeling voor hen was niet mogelijk. Ze moesten weg uit de samenleving; ze waren immers  wandelende infectiehaarden. Kwamen gezonde mensen per ongeluk in hun buurt kwamen dan moesten ze roepen: “Onrein! Onrein!”

In ons evangelieverhaal gaan 10 melaatsen Jezus tegemoet. Op grote afstand schreeuwen ze: ‘Heer ontferm U!’ Ze waren eenzame paria’s, maar hadden elkaar gevonden. Eén van die 10 patiënten blijkt een Samaritaan te zijn! Lucas gebruikt een Grieks woord (allo-genès) voor hem dat erg op ons woord allo-chtoon lijkt.

  • 4

Zullen we onze fantasie ’s gebruiken? Zie hen staan! Hun dikke huid is zeer dun geworden. Nooit meer worden ze omhelsd. Nooit meer delen ze het bed met hun geliefde. Nooit kunnen ze actief moeder of vader zijn.

Maar nu overschrijden ze de grens van hun angst en isolement! Naar Jezus  schreeuwen ze het uit. En hoe dan ook, ze worden genezen.

Jezus zegt hun conform de regels toen: “Toon je genezing aan de priesters.” Die Joodse priesters waren tevens een soort zorg-inspecteurs, die hen gezond konden verklaren. Dat gebeurde tijdens een ritueel van wel 2 weken lang.

 

Slechts één van de 10 genezen melaatsen keert daarna terug bij Jezus. Zijn Gloria is bijzonder! In het evangelie buitelen vrolijke Jubilemus Domino-woorden over elkaar heen. Deze Samaritaanse paria verheerlijkt God. Zijn stem is nu groot en sterk. Vol ‘eucharistie’ zegt Lucas letterlijk – dat betekent: in dankbaarheid – knielt hij voor Jezus.

Aan de omstanders, wie het ook zijn mogen, stelt Jezus 3 vragen: “Zijn er niet 10 melaatsen genezen? Waar zijn die 9 anderen? Wilde alléén deze allochtoon God eer bewijzen?…”

Met deze vragen wil hij ook ons aan het denken zetten.

  • 5

Tenslotte spreekt Jezus de genezen Samaritaan zelf aan, kort en krachtig: “Sta op, ga heen. Uw geloof, uw vertrouwen heeft u gered”.

Gaan! Maar waarheen? Afgelopen dinsdag ging ik naar Den Haag. Opeens, in de Schipholtunnel stokte en stopte m’n trein. Een conducteur stelde ons gerust: “Waarschijnlijk is er kortsluiting in de bovenleiding.” Na 5 kwartier gingen de treindeuren open. Via een nooduitgang klauterden we naar boven. We kwamen terecht op een doodlopende weg. Met bussen ging het naar Schiphol, daarna naar Amsterdam. Na 5 uren was ik nergens gekomen…

Op Amsterdam Centraal zocht ik een beetje ’troost’. Ik vermeed de chocola en ging bij de AKO naar boeken kijken. Het was eerder alsof een nieuw boek mìj aankeek: Het boek van vreugde. Een aanrader!

Het bevat gesprekken van de Dalai Lama en Aartsbisschop Desmond Tutu, toen Tutu een week bij de Dalai Lama op verjaardagsbezoek ging. Dàt is nog eens interreligieus!

  • 6

Dit boek van vreugde hèlpt bij het op weg gaan zoals Jezus bedoelt.

Tutu en de Dalai Lama maken onderscheid tussen heling en genezing (p.161, 162). Dat deed ik ook altijd als ziekenhuispastor. Dit wordt duidelijk bij die 10 genezen melaatsen uit het evangelie. Meteen werden 9 van de 10 weer ‘de oude’. Ieder gaat weer voor zich leven. Hun schietgebed is voorbij. Waar zijn solidariteit en dankbaarheid gebleven?

Slechts 1 van hen, 10% toont zich gehééld! Anders dan b.v. Trump zijn Tutu en de Dalai Lama geheelde mensen. Ondanks de littekenen van Apartheid in Zuid-Afrika en Ballingschap buiten Tibet zijn ze niet verbitterd. Ze leven in vertrouwen en vreugde. Evenals Paus Franciscus zijn het Mensen van Lachen, Mededogen! Het Gloria, de vreugde zet zich in hun leven voort.

  • 7

In verbondenheid met Christus is dit voor ieder van ons mogelijk, welke littekenen we ook hebben. En met zo’n 10% inzet van burgers, gelovigen en spirituele leiders heeft de mensheid tòch toekomst. Of niet soms?…

Wie niet alleen aan de buitenkant maar ook aan de binnenkant genezen is kan vertrouwend, geheeld leven en sterven. Tutu zegt: “De hemel is voor eeuwig een plek van nieuwe ontdekkingen. Als ik daar kom, dan zal ik zeggen: O God wat bent u mooi!…” Amen