Overweging Ari van Buuren – 7 januari

Driekoningen & Nieuwjaar 7 januari 2018 – Jesaja 60,1-6 & Matteüs 2,1-12

 

Gelukkig Nieuwjaar! Dat wensen wij elkaar op deze 1ste zondag van 2018 hier in de Hofkerk. Laten we hopen dat onze dromen voor dit nieuwe jaar ‘n beetje uitkomen.

 

1

‘We have a dream’ is momenteel een expositie in de Nieuwe Kerk op de Dam. Ze gaat over Gandhi (1869-1948), Martin Luther King (1929-1968) en Mandela (1918-2013).

Afgelopen week was ik er. Nog tot 4 februari is deze tentoonstelling er: aanbevolen!

Deze 3 wijze mensen droomden van een wereld vol waarheid, gerechtigheid en verzoening. Dit wil ik verbinden met Driekoningen die de kleine Jezus goud, wierook en mirre brachten. Want Waarheid is goud waard! En als we elkaar ’s met Gerechtigheid bewieroken zouden!

En Verzoening: daar wordt de wereld als van mirre-parfum zóveel mooier van!

 

De grote Jezus onderwijst in zijn Bergrede zachtmoedigheid. Dat inspireerde deze Wijzen.

De hindoe Gandhi zegt: ”Als ik alleen maar te maken had met de Bergrede zou ik niet aarzelen om te zeggen: ‘Ja, ik ben een christen’. Maar ik kan u verzekeren dat veel van wat doorgaat voor christelijk een ontkenning is van de (waarheid van de) Bergrede”.

Ds ML King zegt in z’n befaamde speech ‘I have a dream’ (28 augustus 1963): “Met dit geloof zijn wij in staat om uit de berg van wanhoop een steen van hoop te houwen!”

Nelson Mandela zegt in zijn inaugurele rede als eerste zwarte president van Zuid-Afrika (10 mei 1994): “De tijd is gekomen om wonden te helen. Het moment is gekomen om de kloven die ons verdelen te overbruggen.”

2

Wonden helen, aan verzoening werken – dàt maakt geen slachtoffers, integendeel! Hoop creëren gaat zónder geweld. Mandela, King en Gandhi werkten daaraan in het groot. En wij? Wij kunnen dit in het klein doen: hier in Amsterdam-Oost, hier binnen onze parochie!…

Kijken we naar de Magiërs uit het Oosten bij Matteüs. Door hun komst doorbreken zij allerlei grenzen. Deze Wijzen komen van verre. Het zijn geen Joden. Het waren misschien wel priesters van Zarathustra uit het huidige Iran of astronomen of astrologen.

Door hun komst wordt “de pasgeboren koning der Joden” breder bekend. Dat noemen wij Epifanie: de Openbaring des Heren. Sindsdien waaiert het Evangelie uit over de hele wereld. Tot in het India van de apostel Thomas en Gandhi. Tot in de VS van de negro-spirituals en King. Tot in het Zuid-Afrika van Mandela.         En – tot in onze Hofkerk!

3

Rond de Wijzen uit het Oosten ontstonden vele legendes.

In legendes zit altijd wijsheid verscholen. ‘t  Gaat er daarbij niet om of iets letterlijk waar is. Het is een kunst om de waarheid-van-de-wijsheid op te delven!…

Matteüs vermeldt wel 2 koningen, maar dàt zijn Koning Herodes en het Jezuskind. De Wijzen uit het Oosten noemt hij niet bij name. In de loop der eeuwen worden soms 2, 3, 4 of zelfs 12 wijzen genoemd. Jesaja 60 (de Eerste Lezing) is erbij gehaald; later ook Koningspsalm 72. Tenslotte is daardoor sprake van 3 koningen.

Hoezo drie? Omdat Matteüs 3 geschenken noemt: goud, wierook en mirre. Goud verwijst naar Jezus als koning. De libanon-wierook duidt op zijn goddelijk karakter. Mirre met Kerst loopt vooruit op wat later verteld wordt over de mirrezalf. Een vrouw zalft Jezus: “Zij bereidt mijn begrafenis voor” zegt hij dan.

4

De 5de-eeuwse Paus Leo de Grote zei ‘s in een preek: “De Wijzen zagen geen Heer die in wonderen zijn goddelijke kracht openbaarde, maar één en al ootmoed en zachtmoedigheid! Nee, zij zagen hem als een klein en onmachtig kind, over wie de bezorgde moeder waakte; aan wie geen spoor van macht viel te ontdekken. Het bleek alleen maar op de hulp en liefde van anderen aangewezen.”

De Driekoningen geven hun royale symbolische geschenken aan de Jezusbaby. Op de keper beschouwd geven zij zichzelf. Gandhi, King en Mandela deden niet anders. Gevangenschap en dood waren hun deel. Zij ontledigden zichzelf.

De drie koningen kregen ook hun ons sinds de 6de eeuw bekende namen: Melchior uit Europa, Balthasar uit Azië en Caspar uit Afrika. Het zijn drie werelddelen, die de Wijzen in Bethlehem representeren: Europa, Azië en Afrika. Het is dus een Regenboogcoalitie van mensen uit verschillende continenten, rassen, culturen en religies! Net zo is het met ònze Wijzen;  Mandela, Gandhi en King vertegenwoordigen resp. Afrika, Azië en Amerika.

5

Lieve mensen, ik hoop dat ik u zo enige ingrediënten heb aangereikt voor het Nieuwe Jaar. Vandaag is de laatste dag van de Kerststallenexpositie, de 20ste! Straks kùnt er nog even gaan kijken. Hulde aan Bert Hilhorst en zijn medewerkers!

De Wijzen uit het Oosten waren – na de Engelen en Herders – de lààtste bezoekers aan de Kerststal, voordat Jozef en Maria met het Jezuskind moesten vluchten uit Bethlehem voor de kindermoord door koning Herodes. Dààrom houden we 3 februari een Sponsor-loop met schoolkinderen voor Syrische vluchtelingen-kinderen in het kamp Bukra Ahla in Beirut.

Hier in de kerk willen we het Kinderpastoraat verder opbouwen met de Kinderhoek en maandelijks kindernevendienst.

6

Wat zijn nog meer ingrediënten voor het jaar 2018? Dit jaar wordt weer een speciaal jaar. In november gaat Diaken Coen van Loon met pensioen. Hoe zal het verder gaan? Er wordt hard gewerkt in Locatiebestuur en Pastoraatsgroep en aan Diaconaat. Jongeren lijken te gaan meedoen aan het Toekomstberaad. Wie nog meer?…

Mag ik enkele kernwoorden van het zestal Driekoningen van vandaag herhalen? Ik noem: hoop creëren; wonden helen; aan verzoening werken. Dat zijn werk(!)-woorden, waarmee we verder in en vanuit onze parochie aan de slag moeten. Welke evangelische instelling is daarbij van belang? Die van geweldloosheid, ootmoed en zachtmoedigheid.

Als Hofkerk der Martelaren van Gorcum zijn we – binnen het Samenwerkings-verband ‘Clara & Franciscus’ – een veelkleurige Regenboog-Gemeenschap in onze Regenboog-Samenleving. Met b.v. Bonhoeffer weten we ons Kerk in èn voor de wereld, een kerk ook van gebed en  gerechtigheid. Vindt u dit te hoog gegrepen? Nee toch?

We gaan ook verder met o.a. Spiritualiteitsavonden, Vespers, Parels en gastsprekers uit de Oosterse Kerken. Als Kerk hebben we een groot spiritueel kapitaal aan geloof, hoop en liefde in huis. Dit kapitaal kunnen we in kleine munt omzetten en telkens in omloop brengen!

7

Vandaag noemen we ons samen-zijn een Nieuwjaarsreceptie. Bij de koffie kunnen we elkaar misschien iets speciaals toewensen. Bij de Communie wensen we elkaar niet vrijblijvend:

de Vrede van Christus. Wij groeten de Vrede van Christus, die we in elk van ons aanwézig mogen weten. Jezus helpt ons bidden: ‘Ik sta voor mijn geloof – kom ons ongeloof te hulp’.

Dromen beginnen uit te komen… We zijn in goed gezelschap: van Caspar, Melchior en Balthasar tot Gandhi, King en Mandela.                                      Amen