Overweging Jaap van der Meij

Lezingen: Nehemia 8,2-4a. 5-6. 8-10 – Lucas 1,1-4; 4,14-21

Lieve mensen van God,

Wij leven in moeilijke tijden Wij verlangen naar een nieuw begin. We zingen erover. In het openingslied hoorden we over een deur die openstaat. Wij mensen komen naar de kerk om onze dromen met elkaar te delen. We herkennen bij elkaar wat ons drijft. Maar er komt ook iets van de andere kant. De vonk van de Geest slaat in ons binnenste. De Geest herinnert ons aan de opdracht in ons leven. De Geest van God tilt ons boven onszelf uit. Zo ontstaat een beweging die zich niet laat inperken.

De lezingen van deze zondag gaan over een nieuw begin. Het evangelie spreekt over onze opdracht in deze wereld. Dit zijn de twee kanten van het thema van deze zondag: een nieuw begin – onze opdracht.

De evangelielezing bestaat vandaag uit twee verschillende stukken. Het begint met de opening van het Lucas-evangelie (hoofdstuk 1, vers 1-4). Lucas vertelt waarom hij zijn evangelie geschreven heeft. Het doel is de betrouwbaarheid te laten zien van de catechese die Theofilus heeft gekregen voordat hij werd gedoopt als volwassene.

De naam Theofilus heeft een diepere betekenis. De naam betekent ‘vriend van God’. Iemand die geliefd is bij God en omgekeerd iemand die van God houdt. Die naam past bij ons allemaal. We zijn allemaal geroepen om God lief te hebben met heel ons hart. Iedereen wordt hierbij inbegrepen.

Vandaag lezen wij dus de opening van het Lucas-evangelie. Liturgisch is dit ook een begin. Op de zondagen van dit jaar zullen we bijna altijd uit het Lucas-evangelie lezen. Totdat in november de Advent begint. Dit evangelie heeft een eigen karakter. Het legt veel nadruk op arme en verdrukte mensen.

Na deze opening slaan we vandaag drie hoofdstukken over en gaan verder in het midden van hoofdstuk vier (vers 14-21). Daar zien we hoe Jezus optreedt in Nazareth. We horen hoe Jezus naar de synagoge gaat, want dat was zijn gewoonte. Op sabbat ging Jezus altijd naar de synagoge. Sommigen van U zullen vragen: wanneer is de synagoge ontstaan? Hierover gaat de eerste lezing vandaag.

Daar ontmoeten we de joodse priester Ezra en de joodse landvoogd Nehemia. Zij werken nauw samen. De stad Jeruzalem wordt herbouwd en ook de tempel. Maar de gebeurtenissen waarover wij vandaag horen, vinden plaats in de publieke ruimte, op een groot plein bij de Waterpoort. Iedereen is welkom. Het is een synagoge in de openlucht. Want er gebeuren drie dingen. De mensen komen samen. Ze bidden tot God. En ze luisteren naar de boeken van Mozes en discussiëren daarover met elkaar. Dit laatste gebeurt in subgroepen, want de Levieten geven uitleg, zodat iedereen de betekenis begrijpt. Vreugde speelt een belangrijke rol in dit verhaal. Waarbij ook de arme mensen worden meegenomen.

In Nazareth is de synagoge kleinschaliger. Niet alleen uit Mózes wordt een stuk voorgelezen, maar ook uit de profeten. Op die dag staat Jesaja op de rol en Jezus wordt gevraagd om voor te lezen en uitleg te geven. Jesaja spreekt in de ik-vorm. In onze vertaling staat Mij met een hoofdletter, waardoor de woorden op Jezus slaan. Maar in die tijd bestonden er nog geen hoofdletters en kleine letters. De vraag is dus: Heeft de opdracht alleen betrekking op Jezus? Of geldt de opdracht voor ons allemaal?

Wat zegt het evangelie zelf over deze vraag? Aan het einde van de lezing zegt Jezus: “Dit Schriftwoord is vandaag volle werkelijkheid geworden in jullie oren.” Veel vertalingen lezen “Wat jullie gehoord hebben.” Maar letterlijk staat er: “in jullie oren”. Het Schriftwoord is volle werkelijkheid geworden in jullie oren. De opdracht uit Jesaja is ook bestemd voor de luisteraars.

De evangelie lezing houdt op in het midden van het verhaal. Hoe hebben de luisteraars in Nazareth gereageerd? Dit zien we wanneer we verder lezen (vers 22-30). Hun eerste reactie is positief. De mensen in Nazareth verwachten een voorkeursbehandeling. ‘Het hemd is nader dan de rok’, zeggen zij. Maar Jezus legt uit dat hij voorkeur heeft voor de mensen in nood. Zijn boodschap is niet alleen bedoeld voor de binnenkring, maar ook voor de buitenkring, ja zelfs voor vreemdelingen. Jezus nodigt de mensen in Nazareth uit om mee te werken aan die zending naar de buitenwereld. Dit schiet de mensen in Nazareth in het verkeerde keelgat. Ze worden boos.

Op de kaft van uw liturgieboekje ziet u wat er gebeurt. De boze massa drijft Jezus naar de rand van de stad. Ze proberen hem in de afgrond te duwen. Maar de massa kan Jezus niet inperken: Hij gaat midden tussen de menigte door en vertrekt naar Kafarnaüm.

Het einde van het gebeuren in Nazareth doet denken aan het einde van het hele evangelie. Ook daar zien we hoe de stemming bij mensen omslaat van ‘Hosanna’ op Palmzondag tot ‘Kruisig Hem’ op Goede Vrijdag. Maar het lijden en de dood kunnen Jezus niet inperken. Op Paasmorgen is Hij verrezen. Hij gaat voor ons uit naar een nieuwe toekomst.

Het gebeuren in Nazareth laat ons het Lucas-evangelie zien in een notendop. En dat niet alleen. Want ook de Handelingen van de Apostelen komen in beeld. In dit tweede boek van Lucas zien we hoe het evangelie de vreemdelingen bereikt in de verre buitenwereld. Van Ethiopië tot de stad Rome, in cirkels rondom Jeruzalem.

 

Lucas schrijft zijn evangelie voor Theofilus. Dit betekent: voor ons allemaal. Want allemaal zijn wij geliefd door God. En wat doen wij? Beantwoorden wij die liefde van God? Hebben wij God lief? Met heel ons hart en heel ons verstand en al onze krachten? Zeggen wij “Ja” tegen de roeping en de zending die Jezus ons voorhoudt? Durven wij getuigen te zijn van ons Grote Voorbeeld? Ook in de publieke ruimte van onze samenleving? En in de kleinere kringen van familie en vrienden?

Moge de Geest van God ons de moed en de kracht geven om dit te doen.

Amen.

Vieringen

Zondag
10:30 uur: Liturgieviering. Dit kan afwisselend een eucharistie- of een woord en communieviering zijn. Zie hiervoor het liturgierooster,waar u ook nadere informatie vindt over de voorganger en het dienstdoende koor.

Contact

Parochie H.H. Martelaren van Gorcum
Linnaeushof 94
1098KT Amsterdam
Bereikbaar via voicemail op 020-6653830
E-mailadres:  secretariaat@hofkerk.amsterdam

 

U kunt ook het contactformulier gebruiken.