Overweging Frank de Haas

Jes. 56, 1. 6-7; Mt 15, 21-28

Beste medeparochianen,

1

In de eerste lezing van vandaag, uit Jesaja, staat het thema van de gerechtigheid  centraal. We lezen dat de gerechtigheid van de Heer wordt geopenbaard. Velen worden aangesproken: de vreemdelingen die Zijn volgers zijn geworden en diegenen die de sabbat onderhouden en aan het verbond van de Heer vasthouden. Hen wacht een beloning: bij de heilige berg. Zij ontvangen vreugde. Zij zijn welkom in Zijn huis, dat een prachtige naam heeft: Huis van gebed van alle volken. Je kunt zeggen: het is dus zeer de moeite waard Hem achterna te gaan.

2

De evangelielezing uit Matteüs brengt ons in verwarring. Die Kananese vrouw vraagt aan de Heer medelijden met haar ‘bezeten’ dochter. Maar Jezus reageert niet. En zijn leerlingen vinden haar maar lastig: weg met haar! Jezus reageert dan wel op Zijn leerlingen: en dat antwoord maakt duidelijk dat Hij zich op een specifieke groep richt. ‘De verloren schapen van het huis van Israël’. De wanhopige vrouw vraagt opnieuw Jezus’ hulp. En dan is er die opmerkelijke uitspraak van Jezus: ‘Het is niet goed het brood dat voor de kinderen bestemd is, aan de honden te geven’. Weer is het de beurt aan de vrouw, als ze zegt dat die honden de kruimels eten van de tafels van hun meesters. En daarna is er ineens een belangrijke opening: Jezus prijst het vertrouwen van de vrouw. Dat vertrouwen is dus essentieel. De wensen van de vrouw worden vervuld. Haar dochter geneest. Eind goed al goed.

3

In het voorbereidende gesprek dat Elianne, Karin en ik hadden voor deze viering waren sommige zaken voor ons direct duidelijk. Zeker wat de eerste lezing betreft. Die gerechtigheid natuurlijk. Dat is toch een centraal bijbels thema. Daar zouden we het iedere zondag over kunnen hebben. Die gerechtigheid komt van de Heer. Maar daar moeten wij ook aan werken. Dat is een opdracht. Opdat het recht zal zegevieren. En doen we dat, dan wacht ons iets prachtigs: de vreugde in het Huis van gebed voor alle volken. In het openingslied werd gezongen: ‘Voor zijn steun en inspiratie komen wij bijeen. In zijn huis, in zijn huis’. Daar mogen we zijn, wie we ook zijn. Daar is het goed. Daar zijn we van harte welkom!

4

Met de evangelielezing hebben we, eerlijk gezegd, nogal geworsteld. Het bevreemdde ons zeer dat die hulpvragende vrouw eerst niet eens antwoord krijgt van Jezus. Wij dachten: Jezus die een mens in nood in de kou laat staan? Dat lijkt te botsen met het beeld dat wij van Hem hebben. En dan de houding van die leerlingen. Die lijkt toch uitgesproken harteloos. En we vroegen ons af: staat Jezus niet klaar voor iedere mens die een beroep op Hem doet? In de tussenzang stonden deze regels: ‘Heer, wij vragen U in goed vertrouwen: wil voor ons wat hoop en vrede zijn. Soms gevoelen wij ons verloren lopen, zoekend naar een hand die ons wordt aangereikt’. En ik wil nog twee regels citeren: ‘Heer, wij roepen U, wees een God van mensen, doe aan ons wat verlangend in ons leeft’. En dan waren er nog die honden, en het brood en de broodkruimels. Uiteindelijk krijgt de vrouw wat ze zo wanhopig vraagt. Maar waarom moest dat zoveel moeite kosten? Dat waren vragen die ons flink bezighielden.

5

Dan ga je op zoek naar een beter begrip, een heldere uitleg van de tekst. Daarna wordt het geleidelijk duidelijker. Het gaat dus om een vrouw uit Kanaän, en ze heeft  haar land verlaten. Ze is gaan reizen. Deze vrouw gaat in tweevoudige betekenis ‘over grenzen’. Ze overtreedt de gedragscode voor vrouwen, omdat zij zomaar publiekelijk een vreemde man aanspreekt. En omdat zij haar vertrouwen stelt in een Joodse rabbi. Wat we niet weten is of ze een vluchtelinge was. Ook Jezus is de grens overgegaan. Het lijkt er bij Jezus op dat Hij is gevlucht. Zoals Hij vaker in zijn leven heeft moeten doen vanwege vele bedreigingen. Hij had net een conflict achter de rug met een aantal schriftgeleerden en farizeeën. Het komt dus misschien niet zo gelegen dat die vrouw nu contact met Hem zoekt. Mogelijk antwoordde Jezus niet omdat Zijn eigen veiligheid in het geding was. Dat kan ook het gedrag van de leerlingen verklaren. Zij werden er heel onrustig onder. Alsjeblieft geen trammelant! Jezus volgde de toen geldende regel: besteed alleen aandacht aan het eigen volk, en dan in het bijzonder degenen die het zwaar hebben. En hoe zat het dan met die honden? Ik las – en vond het bijzonder – dat die honden slaan op die vrouw die niet tot het volk van Israël behoort. Het is een onreine vrouw. De honden waarnaar ze verwijst waren onreine dieren. Ze maakt die opmerking over de honden dus met een nadrukkelijke bedoeling. Die vrouw volhardt, ze blijft voor zichzelf en haar dochter opkomen. Hoe kwetsbaar ze ook is. Jezus is geïmponeerd. Het maakt bij Hem iets open. Dit is een gelovige vrouw. Die vrouw, dat is mooi, die is als Jezus!

6

Het is een cruciale passage in het evangelie. Vanaf dit moment in Zijn leven vlucht Jezus niet langer. Zijn boodschap wordt fors verbreed. De volken, de heidenen, mogen meedoen. Wij allen mogen meedoen. Wat heeft die vrouw een boel teweeggebracht! Dit evangelieverhaal is een genezingsverhaal. De dochter is niet plotsklaps genezen, van het ene op het andere moment, maar ze wordt geheeld, en dat is een proces. En vanaf dit moment is er ook echt contact, nu is er verbinding. Er is communicatie. En dat speelt zich af rond deze vrouw en haar bezeten dochter. Die bezetenheid: waaraan moeten we dan denken? Het valt zo te omschrijven: als je bezeten bent, ben je de regie over wat je zegt en wat je doet kwijt. En bezetenheid heeft ook te maken met weerstand tegen verandering. Die moeder móet echt voor haar dochter vechten. Ze voelt zich machteloos. Uit die onmacht komt haar dringende hulpvraag voort. Ze neemt weer verantwoordelijkheid. Dat kan ze nu weer. Er verandert iets in deze vrouw en daarna is er weer echt contact met haar dochter mogelijk. Echte ontmoeting. Er is een heel mooie uitspraak van Martin Buber: Aan een ontmoeting wordt een mens geheeld, worden we tot ‘ik en jij’.

7

Ik vind het altijd weer indrukwekkend hoe een tekst zich na zo’n duiding voor je opent. Als je de lagen daarin ontdekt. De rijkdom van de tekst. Zo kan de bijbel zich iedere keer weer voor je openbaren. En zo inspireren ons de teksten van vandaag. Dat we volharden in het werk aan de gerechtigheid. Recht voor iedereen, waar ook ter wereld. We kennen die wereld. En we weten maar al te goed hoe dat recht op vele plaatsen meedogenloos wordt vertrapt. En hoe rechteloos heel veel mensen op deze aarde zijn. Ik denk dat ik de landen eigenlijk niet hoef te noemen. Toch noem ik Wit Rusland waar een dictator al 26 jaar aan de macht is en waar de politie keihard optreedt tegen vreedzame demonstranten, die de uitslag van de verkiezingen aanvechten. En toch denk ik ook even aan ons eigen land. Nederland is, gelukkig, nog altijd een rechtststaat. Maar waakzaam moeten we blijven. Het is zoveel waard om die demokratische rechtsstaat in ere te houden.

8

Jezus’ boodschap is er voor ons allen. Iedereen hoort erbij. In Zijn huis…. Allemaal worden we uitgenodigd Hem te volgen, gelijk die leerlingen. Vervolg je levenspad. ‘God roept de mens op weg te gaan, zijn leven is een reis’. Dit zal straks klinken in het communielied. Blijf onderweg, sla op z’n tijd ook nieuwe wegen in, in ontmoeting met de ander, elkaar helend. Elkaar nabij. Zorgzaam en trouw.

Ik hoop dat we daarbij blijven vertrouwen. Houd het vol. Volhard in het geloof dat die andere wereld, die nieuwe wereld er zal komen. Waar het goed is voor iedereen.  Hier om ons heen. Verder weg. In contact, in blijvende ontmoeting. Dat onze hoop ook weer mag worden aangewakkerd. Hoe lastig het soms ook blijft. Zo dadelijk wordt dit gezongen: ‘Mensen wachten vol hoop, ergens over de horizon’. En ook dit: ‘Mensen gaan naar elkaar om een licht te zijn, om met hun woorden vol troost, om met hun handen vol brood, zo goed als God te zijn’. In verbondenheid. Samen verder, ook in moeilijke tijden. In solidariteit. Amen

 

Vieringen

Zondag
10:30 uur: Liturgieviering. Dit kan afwisselend een eucharistie- of een woord en communieviering zijn. Zie hiervoor het liturgierooster,waar u ook nadere informatie vindt over de voorganger en het dienstdoende koor.

Contact

Parochie H.H. Martelaren van Gorcum
Linnaeushof 94
1098KT Amsterdam
Bereikbaar via voicemail op 020-6653830
E-mailadres:  secretariaat@hofkerk.amsterdam

 

U kunt ook het contactformulier gebruiken.