Mat. 20, 1-16
Geliefde kinderen van God, zusters en broeders
Jezus maakt nogal wat los met dit verhaal over die landheer en de manier waarop hij zijn personeel uitbetaalt. Die arbeiders van het eerste uur tekenen protest aan, en dat snappen we maar al te goed. Want het maakt nogal verschil of je een hele dag hebt gewerkt of maar één uur of een paar uur. En als dan iedereen aan het eind even veel krijgt, dat voelt niet eerlijk.
Wat moeten we met dit verhaal op vredeszondag? Hier wordt juist onvrede gekweekt; boosheid en jaloezie worden voelbaar. Inderdaad, dat is de ene kant van het verhaal. Jezus legt iets bloot wat heel diep zit: de voortdurende neiging om je te vergelijken en daaronder de angst dat je iets tekort komt, dat je niet krijgt wat je verdient en waar je recht op hebt.
Dat is een bron van veel ellende in deze wereld. Dat mensen voortdurend denken in termen van waar ze recht op hebben. Dat je recht hebt op de winst, omdat jij zo hard gewerkt hebt. Of op dat stuk grond, omdat jij hier al je hele leven woont en je voorouders ook, dus… Geen ruimte voor vreemdelingen of nieuwkomers.
Wat een bron van strijd en boosheid wanneer je zo sterk denkt vanuit waar je allemaal recht op hebt. Kijk naar Israel/Palestina waar al zolang gevochten wordt om het land waar je recht op denkt te hebben. Het stopt niet. En het is ook hier om ons heen, de angst voor vluchtelingen, de angst van de boeren om dat wat van jou is kwijt te raken.
Op deze manier zal er nooit vrede komen. Daar is echt iets anders voor nodig, een andere manier van denken en kijken. Jezus neemt ons daarin mee door het verhaal dat Hij vertelt. En dat gaat over een landheer die mensen nodig heeft, dagloners voor zijn wijngaard. En als lezer voel je al snel: dit gaat over God. En die wijngaard is zijn schepping. En die dagloners, dat zijn wij, dit gaat over ons.
God is op zoek, alsmaar op zoek naar mensen. Hij roept ons en schakelt ons in. Hij kan het niet aanzien als daar iemand is die niet mee doet, mensen die niet mee tellen. Hij blijft maar gaan en blijft maar zoeken, zelfs als je denkt: nu is het toch wel een keer klaar, nu heeft het geen zin meer, dit levert niks meer op, geen rendement.
Dit perspectief van God is zo fundamenteel voor hoe we naar ons leven kijken. Wij zijn hier omdat we geroepen zijn. God heeft je gezocht en gevonden. Hij ziet jou en Hij wil niet zonder jou. En het maakt dus niet uit hoe ver de dag al gevorderd is, hoe oud je bent, of je sterk en vitaal bent of dat je krachten al min of meer op zijn. Wat je levensverhaal ook is en waar je ook maar in beland bent, vandaag word je gezien en geroepen door God. Jouw leven heeft waarde. Een onverwoestbare waarde.
Kun je dat voelen, die onverwoestbaarheid in jou? En ook die onvoorwaardelijkheid? Zelfs voor dat laatste uurtje van de dag trekt die landheer er nog op uit. Voor iedereen die is overgebleven, overgeslagen en over het hoofd gezien. Voor God valt geen mens buiten de boot.
Dat klinkt mooi, en misschien heb je deze boodschap al zo vaak gehoord dat het bijna uitgesleten klinkt. En toch… raakt Jezus hier een heel gevoelig punt. Dat komt aan het licht op het moment dat er uitbetaald gaat worden. Want dan blijkt dat wij mensen toch anders kijken en anders rekenen dan God.
Wij kunnen bijna niet anders dan denken in termen van wat je als mens verdient, en dat je krijgt wat je verdient. Heel onze economie is daarop gebaseerd. Met als gevolg dat er ‘eersten’ zijn en ‘laatsten’. Mensen die voorop lopen en de wind mee hebben, en anderen die de wind tegen hebben en achterblijven. Dat er rijkdom is en armoede, en dat daar een enorme kloof tussen zit.
Maar Jezus zet dit helemaal op z’n kop. Hij laat zien dat God geen boekhouder is, en dat Hij geen uurloon uitkeert. Hij kijkt niet wie meer levert en wie minder. Hij kijkt niet naar labels, naar je huidskleur of je leeftijd, naar opleiding of gender. Dwars door al die buitenkantjes heen ziet Hij onze kern en ziet Hij dat ieder mens gelijk is. Even waardevol. En daarom aan het einde iedereen dat ene, zelfde loon.
Dat is zo veelzeggend! Misschien wel de kern van deze gelijkenis. Hoe moet je dat opvatten, dat loon dat voor iedereen hetzelfde is? Ik moet denken aan het woord van deze zondag: Vrede. Vrede gaat over heel worden wat gebroken is en één worden wat verdeeld is. Daar verlangen we allemaal naar, daar bidden we om. Dat we vrede vinden, met onszelf, met God, met elkaar, met de schepping.
Maar hoe komen we daar dan? Het is een vreemde weg. Je kunt het niet verdienen. Je komt er niet door keihard te werken en enorm je best te doen. Meestal heeft dat alleen frustratie en boosheid tot gevolg. Jezus opent dat andere perspectief, van die landheer, van God die uitermate goed en gul is, en die totaal niet in de weer is met wat iemand wel of niet verdient. Hij geeft gewoon wat nodig is, ongeacht of je daar recht op hebt of niet.
Met andere woorden: de vrede is er al! Alle dagen stroomt die uit het grote hart van God, de wereld in, naar u en naar jou, en naar iedereen. Het enige wat wij hebben te doen is: toelaten. Ons laten raken door de liefde van God, door die uitbundige goedheid, zijn gulheid die er elke dag is. Wat ons daarbij helpt is om elke dag te danken. Danken als dagelijkse oefening om die goedheid te herkennen in allerlei dingen. Misschien is het wel het beste medicijn tegen de onvrede en al het zuur om ons heen. Dankbaarheid maakt ons tot vredestichters. Amen