ALLERZIELEN – 2 november 2026 – Romeinen 14, 7-9; Johannes 17, 24-26
- 1
Wij hier – wij leven nog, wij zoals we hier zitten! We zijn hier voor Allerzielen en vieren dat jaarlijks als een soort gezamenlijk Requiem.
Onze gedachten gaan in woord, gebed en muziek terug naar onze dierbaren. Hoe hebben zij geleefd? Wie waren zij eigenlijk? Wat hebben ze betekend in onze levens en in de maatschappij?
We kunnen allerlei mooie herinneringen aan hen oproepen, die soms vanzelf komen - ook minder mooie herinneringen.
Onze gestorvenen hadden hun kwaliteiten, ook hun tekortkomingen. Niemand is volmaakt.
Dat geldt trouwens ook voor ons als nabestaanden. Hebben wij onze dierbare, lieve doden altijd recht gedaan? Zijn wij zelf nooit tekort geschoten?
- 2
We zeggen wel eens bij uitvaarten, dat wij onze doden de laatste eer bewijzen.
We zeggen ook wel: “over de doden niets dan goeds” – dat is een beetje cynisch; of we weten er niet goed raad mee…
De doden recht doen, de laatste eer bewijzen – hoe doen we dat toch? Daarom ben ik zelf gewend om bij uitvaarten te bidden: ‘Help ons erbij, God, om deze mens recht te doen’.
Ooit ontdekte ik een moderne versie van het ‘Dies Irae’ van de hand van de jong gestorven jurist Mattheus Verdaasdonk (1918-1966). Zijn lied kun je verstaan als een pleidooi bij God voor de gestorvenen. Het verwoordt heel fijnzinnig onze menselijke kwetsbaarheden.
- 3
Enkele regels uit dit liedgedicht wil ik met u delen:
Heer, herinner U de namen van hen, die gestorven zijn,
en vergeet niet, dat zij kwamen langs de straten van de pijn,
langs de wegen van het lijden, door het woud der eenzaamheid…
Heer, herinner U hun luisterend wakker liggen in de nacht
en hun roepen in het duister, de armzaligheid van hun kracht,
en wil zeer aandachtig lezen in de rimpels van hun huid….
Als oud-ziekenhuispastor maakte ik heel vaak het sterven van mensen mee. Daarom vind ik dit zo’n prachtig gebedslied. Mensen vertrekken soms verwacht of onverwacht langs korte of lange straten van pijn. Er is eenzaamheid. Mensen liggen in de nacht wakker. Zo gaat iedereen haar of zijn eigen weg naar de eeuwigheid.
- 4
Onze oudste overledene: Elisabeth Elbers-Smit is 102 jaar oud geworden. Onze jongste overledene: Wendy Overbeek-Slagt is 51 jaar geworden.
Hen en alle mensen daartussen vertrouwen wij toe aan Gods omarming.
Daarom zong de LWM ook dat prachtige kleinood van een lied: “Niemand leeft voor zichzelf; niemand sterft voor zichzelf. Wij leven en sterven voor God onze Heer; aan Hem behoren wij toe.” Huub Oosterhuis heeft dit lied op uitnodiging geschreven voor de uitvaart van de vroeg gestorven Bisschop Bekkers in 1966.
Het is ontleend aan de brief van de apostel Paulus aan de christenen in Rome.
- 5
De tekst van Paulus in Romeinen 14 ben ik daarom nòg eens gaan lezen. En toen viel mij iets op. Paulus schreef dit in een heel ander kader dan Allerzielen. Er waren in zijn omgeving nogal wat mensen, die oordelen hadden over anderen en de mate van hun geloof.
Maar Paulus zegt verschillende keren: “Doe dit niet, dat oordelen over elkaar. Lààt dit, want wij leven en sterven voor God onze Heer. Oordeel niet, want Gods Koninkrijk bestaat niet uit eten en drinken, maar uit gerechtigheid en vrede en blijdschap in de Heilige Geest. Bevorder vrede en onderlinge opbouw.”
Wat een prachtig appèl gaat zo van dit lied uit – zolang wij leven!
- 6
Tijdens ons leven ontstaan herinneringen: die hebben en koesteren wij. Ze komen, verwacht en onverwacht. Misschien herinneren wij ons laatste gesprekken of woorden van onze geliefden.
We verlangen er soms ook weer naar. ‘Wat heeft hij, wat heeft zij gezegd? Ik moest net naar de wc – en toe ging die’ - dat is nooit toevallig, maar dat terzijde….
Soms schrijven mensen dagboeken in de laatste levenstijd van hun geliefden. Rond Jezus is dat ook gebeurd: de evangelist Johannes heeft zeer waarschijnlijk een soort dagboek bijgehouden. Want als enige van de 4 evangelisten vertelt hij uitgebreid over Jezus’ laatste woorden. Jezus’ afscheidswoorden hadden vele thema’s.
In de Evangelielezing van deze Allerzielen zegt Jezus: “God, Vader, ik heb uw naam bekend gemaakt en zal dat blijven doen. Dit, zodat de liefde waarmee U mij liefhad in hen zal blijven wonen en ik in hen.” Dat is het appèl, dat ik nu graag op u en mij zou willen doen: die Liefde, die Jezus weerspiegelde, mag ons vergezellen als rode draad in ons leven.
- 7
Deze afscheidswoorden van Jezus wil ik u samengevat meegeven: de liefde van de Eeuwige is eeuwige liefde! Ik geloof, dat God op welke wijze dan ook ons leven zal voltooien aan gene zijde in de eeuwigheid. Zo moge het zijn.
Zo wens ik u troost en kracht en volharding. De liefde van God moge in u wonen. Die liefde mogen wij doorgeven aan elkaar.
Want Jezus bad aan het kruis: “Vader, in Uw handen beveel ik mijn geest”. Die woorden uit Psalm 31 zijn het Joodse avondgebedje, dat ouders aan hun kinderen meegeven. Stervend herhaalde Jezus dat gebedje.
Die Geest van Jezus leeft in ons voort: hoe dan ook in onze gestorven geliefde, hoe dan ook in ieder van ons, hoe dan ook in deze kerk, hoe dan ook in deze gemeenschap.
Ja, het komt goed! Hoorde u dat in het lied van de LWM? “Komt het nog goed? – ja, het komt goed!” Lof zij U, Christus, in eeuwigheid.
In de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest. Amen