1ste Zondag in de Veertigdagentijd – Lucas 4,1-13
- 1
De Veertigdagentijd is begonnen.
Pater Kees Maas svd inspireerde mij, en noemt deze tijd heel origineel een masterclass. Dat is dan wel een serie van 7 masterclasses, die tot aan Pasen duurt.
De Heilige Geest vergezelt Jezus bij zijn retraite van 40 dagen in de stilte en eenzaamheid van de woestijn. Later geeft Hij dit door in zijn Onze Vader-Gebed: “Breng ons niet in beproeving, maar verlos ons van het kwade”…. Dit weerspiegelt zijn ervaring in de woestijn. Al met al vindt dit plaats in de Stilte.
Een oud gedicht van Adama van Scheltema (1909) gaat over de stilte:
Min de stilte in uw wezen,
Zoek de stilte die bezielt,
Zij die alle stilte vrezen
Hebben nooit hun hart gelezen,
Hebben nooit geknield.
- 2
Lucas, Matteűs en Marcus vertellen niet, wat tijdens die 40 dagen en nachten van Jezus’ vasten gebeurt. Pas nà de Honger duikt de Satan op: de Beproever, Bestoker Verzoeker, Splijter, Tegenspeler,Toetser, Tester. Hij kan je het vuur na aan de schenen leggen. Hij kan je ook prachtige visioenen tonen.
Dàn komen er drie ultieme beproevingen voor Jezus:. “Maak van stenen brood! Kniel voor de macht van de demonie! Spring maar ’s hoog van de tempel, en bewijs dat de engelen je opvangen – dat zegt Psalm 91!”
Wàt een vals citaat, vals Godsbeeld! God is geen automaat, die engelen zendt zodra wij dat willen…
- 3
Wat gebeurde er nu in die 40 dagen en nachten van Stilte en Vasten met Jezus? Marcus vertelt er kort iets over: “Jezus leefde 40 dagen te midden van de wilde dieren, en engelen zorgden voor hem.” Engelen zijn in de stilte toch verborgen aanwezig. Maar de wilde dieren zijn ook alom aanwezig; zij huizen ook in onze ziel, en dezer dagen bij wereldleiders. Jezus ervaart in de woestijn een grote verleiding om te kiezen voor snel succes, grote macht en spektakel.
- 4
De duivel zegt dan ook: ’Als je echt de zoon van God bent, maak dan van deze stenen brood’. Da’s een mooie truc: kiezen voor snel resultaat en veler aanhang. Dan zou hij een gevierd mens worden.
Is dat niet heel herkenbaar? Het is grotesk, maar leeg. Op wereldschaal zien we het. Hoeveel verschil is er nog tussen Trump en Poetin? We herkennen dat ook in onze graaicultuur.
Jezus zegt enkel: ‘Een mens leeft niet van brood alleen, niet van goedkoop vertier.’ Maar de Tegenspeler, de Splijter geeft het niet op. Hij wil Jezus verleiden tot macht om mensen te manipuleren.
‘Als je mij aanbidt,’ zegt de duivel, ‘zal alles en iedereen aan je voeten liggen.’ Dat is kortom je ziel verkopen aan de duivel. Zoals Trump en Vance Zelensky boven een afgrond lieten bungelen, zichtbaar via de media. Brute macht is meedogenloos.
Jezus zegt krachtig en helder: ‘De Heer uw God zult u aanbidden en Hem alleen dienen.’ Dat zegt Hij ook later: “Ik ben niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen”. Bij Hem geen machtsvertoon. Hij is Dienaar van God en mensen.
- 5
Nog is de Tegenspeler niet klaar met zijn spelletjes. Hij zet hem boven op het dak van de Tempel, toont de hele wereld en zegt: ‘Spring maar omlaag; jou zal niets overkomen’. Een soort bungeejumping, zònder touw. ‘Gods engelen zullen je op handen dragen (Psalm 91)…!’
Jezus verandert het perspectief. “ Span God niet voor je eigen karretje. Stel de Heer, uw God, niet op de proef.” Dit geldt ook voor ons. De verleidingen, die Jezus tegenkomt, zijn er nog altijd. Er is de graaicultuur. Mensen als Musk menen het recht te hebben om baas te zijn en zich te verrijken, ten koste van anderen.
- 6
Dan is er nog een detail, dat mij erg belangrijk lijkt.
Lucas zegt dat Jezus de woestijn, de Stilte ingaat vol van de Heilige Geest. Hij had net een hoogtepunt meegemaakt, was gedoopt. Op een hoogtepunt in zijn leven kwamen de beproevingen. Dat gaat vaker zo in het leven.
In de Stilte kun je je opladen. De Vastentijd kan een tijd zijn van ont-slakking, een tijd (gezien de Vrouwenwereldgebedsdag en Internationale Vrouwendag) van vrouwenemancipatie, een tijd van zorg voor het klimaat, èn van de scheiding van kerk en haat!
Dit houd je een tijd vol. Dan opééns ga je onderuit. De energie is op. Je wordt ondermijnd. Hoe dan verder? Als Jezus erdoorheen is, zegt Matteüs, dàn komen de engelen!! Dat vind ik een heel bijzonder pastoraal-psychologisch detail.
Hebt u dit wel eens zo meegemaakt? In moeilijke levensperiodes voel je je van God en mensen verlaten….. En dan opeens komen de engelen! Waarom niet eerder? Dat weten we niet – God weet het. En is het niet goed zo??… Kijk naar de hardlopers: als ze er doorheen zijn is er een zucht van voldoening, de opluchting, blijdschap.
- 7
Aan het begin van deze 40-dagentijd kunnen wij onszelf vragen: ”Waar sta ik? Hoe ga ik om met bezit, macht, en vrijheid? “ Deze vragen klinken tegen de achtergrond van de armoede in de wereld, de klimaatcrisis en de oorlogen die nooit ophouden. We dachten: de wereld is beter geworden na de Tweede Wereldoorlog, na de Val van de Muur – maar er is weer oorlog!
Wij kunnen er niet zoveel aan doen. Maar laten we ons bekeren in deze Veertigdagentijd van de Vasten. Laten we keuzes maken, prioriteiten stellen.
Wat kies ik: geld, goed, macht, invloed? Of kies ik oprechte zorg voor mijn naaste? Want Jezus wil niet, dat wij mensen als los woestijn-zand samenleven…
Jezus gaat met ons mee – gewoon ook, als wij het Onze Vader bidden: “Breng ons niet in beproeving, maar verlos ons van het kwade…”
Stilte en dit Gebed – dat is het thema of de masterclass van de komende week. Gaat u mee in dit ritme?
Lof zij U, Christus, in eeuwigheid. Amen