Inleiding
Lieve broeders en zusters,
Vandaag staan we stil bij een gedenkwaardig jubileum: precies 800 jaar geleden overleed onze patroonheilige, de Heilige Franciscus van Assisi. Maar acht eeuwen later is zijn boodschap ver weg van stoffig of vergeten — zijn geestkracht is, zoals het thema van deze viering zegt: "800 jaar, Springlevend!"
We vieren dit feest vandaag niet alleen hier in onze eigen Hofkerk, maar in verbondenheid met de andere locaties van onze regioparochie Clara & Franciscus, de Kerk wereldwijd, én met alle mensen die vandaag Dierendag vieren. Franciscus zag de schepping en alle dieren immers niet als gebruiksartikelen, maar als zijn broeders en zusters.
Laten we ons in deze viering openstellen voor zijn inspirerende voorbeeld van eenvoud, vrede en liefde voor heel de schepping.
PREEK: 800 JAAR ST. FRANCISCUS – SPRINGLEVEND!
Lezingen: Jesaja 61, 1-3 | Galaten 6, 11-18 | Johannes 13, 1-5.12-15
Lieve broeders en zusters, lieve medeparochianen van onze Hofkerk en van onze regioparochie Clara & Franciscus,
Achthonderd jaar. Als je er even over nadenkt, is dat een onvoorstelbaar lange tijd. Acht eeuwen geleden blies een kleine, kwetsbare man uit het Italiaanse stadje Assisi zijn laatste adem uit. Hij bezat niets. Geen huis, geen geld, geen macht. Hij ging, zoals hij dat zelf zo liefdevol noemde, 'zuster Dood' tegemoet.
Volgens de logica van onze wereld had zijn verhaal daar moeten ophouden. Vergeten door de tijd, opgeslokt door de geschiedenis boeken. Maar kijkt u vandaag om u heen! Kijk naar onze kerk hier in Watergraafsmeer, kijk naar de andere vier geloofsgemeenschappen in onze regio die op dit exacte moment dezelfde liturgie vieren, kijk naar de Kerk wereldwijd, en kijk naar alle mensen die vandaag op straat lopen met hun huisdier op Dierendag.
Acht eeuwen later is de boodschap van Franciscus niet ver ver ver ver ver verjaard of stoffig. Nee, zijn geestkracht is vandaag springlevend!
Waarom raakt Franciscus ons na 800 jaar nog steeds? Waarom sprak hij toen de mensen aan, en waarom sprak hij mij deze week aan toen ik in het Park Frankendael flyers uitdeelde aan hondenbezitters? Wanneer ik hen aansprak en vertelde over de dierenzegening aanstaande zondag, lichten hun ogen op: "O ja, zondag is het het feest van de Heilige Franciscus!"
Dat komt omdat Franciscus geen ingewikkelde theorieën verkondigde. Hij wérkte niet alleen met woorden, hij leefde de liefde voor. En die liefde was zó echt, zó puur, dat het iedereen raakte.
In ons openingsgebed horden we de woorden van het gebed van Paus Leo XIV. De paus noemt Franciscus een 'man van vrede' die ongewapend en ontwapenend de linies van oorlog en onbegrip overstak. In een wereld die vandaag opnieuw geteisterd wordt door conflicten, verharding en muren, roept de paus ons op: Bouw bruggen waar de wereld muren optrekt! Dat is de eerste reden waarom Franciscus springlevend is: omdat onze wereld zijn vrede harder nodig heeft dan ooit.
De lezingen van vanmorgen laten precies zien hoe het vuur in het hart van Franciscus werd ontstoken:
In de eerste lezing bij Jesaja horen we: "De Geest van de Heer rust op mij... Hij heeft mij gezonden om aan armen het blijde nieuws te brengen en gebroken harten te verbinden." Franciscus koos radicaal voor de armoede. Niet om te lijden, maar om dicht bij de mens te staan die niets heeft. Hij wilde de armen opbeuren en hen laten voelen dat ze door God gekend zijn.
In de brief aan de Galaten schrijft Paulus dat hij zich op niets anders wil beroemen dan op het kruis van Christus. Franciscus drong zo diep door in die liefde voor de Gekruisigde, dat hij als eerste heilige in de geschiedenis de stigmata ontving. Het kruis was voor hem geen teken van de dood, maar de bron van alle verzoening.
En in het Evangelie van Johannes zien we Jezus die knielt bij de voeten van zijn leerlingen. Het is het ultieme teken van dienstbaarheid. Jezus zegt: "Ik heb jullie het voorbeeld gegeven: je moet doen zoals Ik voor jullie heb gedaan." Franciscus begreep dit als geen ander. Volgen van Jezus betekent niet heersen, maar dienen. Het betekent elkaar de voeten wassen met de doek van liefde, geduld en vergeving.
Broeders en zusters, 800 jaar gedenken is prachtig, maar het mag geen museumstuk worden. Hoe maken wij de geest van Franciscus springlevend in onze eigen geloofsgemeenschap, hier in de Hofkerk en als Regioparochie?
Door eenvoud en openheid: Laten we een gemeenschap zijn waar iedereen welkom is, ongeacht wie je bent of wat je bezit. Een plek met een open deur en een warm hart.
Door zorg voor de minsten: Oog hebben voor de eenzame buurman, de zieke, de vluchteling. Vragen aan de ander: Wat kan ik voor jou doen?
Door eerbied voor heel de Schepping: Franciscus noemde de zon zijn broeder en de maan zijn zuster. Hij zag de aarde als ons gemeenschappelijk huis. Eerbied voor de schepping betekent dat we zorgzaam omgaan met de natuur, met ons milieu én met de dieren om ons heen.
Na deze viering gaan we naar buiten. Naar ons kerkplein, waar zometeen de huisdieren gezegend worden! En als we kijken naar die honden, katten en andere dieren, en we zien hoeveel liefde mensen voor hun huisdieren voelen... bedenk dan eens: Als een mens al zo intens veel van zijn huisdier kan houden, hoeveel onvoorstelbaar veel meer houdt God dan niet van al Zijn schepselen?
Dat is wat we vandaag mee naar huis nemen:
De overtuiging dat God van ieder van ons houdt met een oneindige liefde.
De uitdaging om vanmiddag en komende week zélf een 'instrument van vrede' te zijn.
Om liefde te brengen waar haat is, verzoening waar tweedracht heerst, en hoop waar moedeloosheid is.
Laten we in de voetsporen van deze bijzondere heilige treden. Zoeken we naar vrede, leven we in harmonie met elkaar en met heel de schepping. Dan blijft Franciscus niet alleen een heilige van 800 jaar geleden, maar is zijn geloof en zijn liefde vandaag in ons springlevend!
Amen.